محمد الريشهري
11
دانشنامه احاديث پزشكى (فارسى)
جايگاه طبّ پيشگيرى در اسلام بررسى متون اسلامى به روشنى نشان مىدهد كه يكى از اهداف اصلى و حكمتهاى مهمّ احكام و مقرّرات اسلامى ، طبّ پيشگيرانه ، از طريق پيشگيرى از بيمارىها و تأمين سلامت انسان است . خداوند متعال ، تصريح مىكند كه قرآن و برنامههاى نورانى و حياتبخش آن ، جامعه بشر را به راههاى تأمين سلامت ، رهنمون مىگردد : « يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ » . « 1 » خداوند ، هر كه را از خشنودى او پيروى كند ، به وسيله آن [ كتاب ] به راههاى سلامت ، رهنمون مىشود . و بدين سان ، انسان مىتواند با پيوند با خدا و برنامههايى كه او براى زندگى بشر ارائه كرده ، به بزرگترين نعمتهاى الهى دست يابد و نه تنها آخرت ، بلكه سلامت و سعادت و خوشبختى دنياى خود را نيز تأمين نمايد : « مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ » . « 2 » هر كس پاداش دنيا مىخواهد ، [ بداند كه ] پاداش دنيا و آخرت ، نزد خداست . بر اين پايه ، در اسلام ، آنچه براى سلامت جسم و يا جان خطرناك و زيانبار است ، حرام يا مكروه است و آنچه براى سلامت انسان ، لازم و مفيد است ، واجب يا مستحب ، و آنچه سود و يا زيانى براى جسم و يا جان ندارد ، مباح شناخته شده است . اين بدان معناست كه طبّ پيشگيرى در متن مقرّرات و احكام پنجگانه اسلام ، تنيده شده و اجراى كامل و دقيق قوانين الهى در زندگى ، سلامت جسم و جان انسان را به همراه دارد . « 3 »
--> ( 1 ) مائده ، آيه 16 . ( 2 ) نساء ، آيه 134 . ( 3 ) به استثناى مواردى كه حكمت الهى به دليل مسائل تربيتى بيمارى فردى را اقتضا نمايد ( ر . ك : ج 1 ، ص 126 ، حكمت بيمارى ) .